Thứ Bảy, 29 tháng 6, 2013

1.179- MÔN CHÓC



MÔN CHÓC

Cây thảo, thân rễ khá to
Lá hình bầu dục, bông mo ba phần
Cái 3 + đực 1 + không sinh
Muối dưa, xào nấu mặc tình người ăn

BXP

Sưu tập

Môn dóc, Môn chóc - Schismatoglottis calyptrata, Chi Schisma-toglottis, Họ Araceae - ráy, Bộ Alismatales Trạch tả.

Mô tả: Cây thảo mọc ở chỗ ẩm, có thân rễ to 1-1,5cm. Lá có phiến hình bầu dục thon, gốc hình tim, đầu có mũi, dài 15-20cm, rộng 10-15cm; cuống mập dài 30cm, phía dưới có bẹ dài bằng 1/4 - 1/5 cuống. Cụm hoa là bông mo dài 10-15cm, gồm một ống và phần trên vàng tái, mau rụng; bông với phần cái dài 3-3,5mm; phần đực ở trên dài 1cm và phần không sinh sản ở ngọn. Quả mọng đỏ.  
Nơi mọc: Cây mọc dọc suối ẩm, ít ánh sáng, dưới bóng những cây khác trong rừng ở vùng Trường Sơn nam, cũng gặp ở sông Cái thuộc Nha Trang (Khánh Hoà), An Giang (Gia Lai) và Krông pắc (Ðắc Lắc).

Công dụng: Thân rễ và lá non ăn được. Người ta cắt lấy dọc, thái bằng hai đốt ngón tay, đun nước thật sôi, chần qua rồi đem xào, nấu canh hay muối dưa.

1.178- RÁY LEO LÁ RÁCH
















RÁY LEO LÁ RÁCH

Dây leo cao, phiến xoan bầu dục
Xẻ lông chim đến gân giữa hóa nhiều thùy
Bông mo rất dài, lưỡng tính, hoa trần
Chữa vết thương phần mềm miệng rộng.

BXP

Sưu tập

Ráy leo lá rách, Cây đuôi phượng, Loong tơ uyn - Rhaphidophora decursiva, Chi Rhaphidophora, Họ Araceae - ráy, Bộ Alismatales Trạch tả.

Mô tả: Dây leo to, leo cao đến 40m; thân to 2,5-5cm. Lá có phiến xoan bầu dục, dài 40-70cm, rộng 30-50cm, xẻ sâu lông chim gần đến gân giữa thành 15-17 thuỳ màu lục sẫm; cuống dài 40-70cm. Mo màu vàng dài 17,5cm, buồng dài 12-20cm; hoa trần, lưỡng tính, hình lục giác; nhị 4; bầu có múi lồi cao, vàng.
Hoa ra tháng 7-9.
Nơi mọc: Ở nước ta, cây mọc từ Lào Cai, Vĩnh Phú, Hà Tây, Quảng Trị, Kon Tum tới Ninh Thuận, Bình Thuận... thường mọc bám trên những cây gỗ to.

Công dụng: Vị đắng, tính hàn. Lá, nhất là cuống lá dùng làm thuốc đắp chữa các vết thương phần mềm có miệng rộng, trị bỏng, tụ máu. 

Thứ Năm, 27 tháng 6, 2013

1.177- RÁY LEO LÁ LỚN















RÁY LEO LÁ LỚN

Thân dây, lóng ngắn, mọc leo trên đá
Lá thuôn nghiêng, thót đột ngột ở đầu
Mo ngoài lục, trong vàng, bông hình trụ
Vị đắng, tính hàn, chữa nhiều bệnh thương, đau...

BXP

Sưu tập

Ráy leo lá lớn, Trâm đài, Co ngom - Rhaphidophora hookeri, Chi Rhaphidophora, Họ Araceae - ráy, Bộ Alismatales Trạch tả.

Mô tả: Cây thảo leo mọc trên đá. Thân dây 1-2cm có lóng rất ngắn. Lá thuôn, nghiêng và hình tim không đều ở gốc, thót nhọn đột ngột ở đầu, mũi nhọn dài 1,5-2cm; gân bên nhiều, cuống lá dài 12-20cm, phình lên ở đầu dạng đầu gối dài 10-12mm. Mo nạc, màu lục ở ngoài, vàng ở trong, dài 5-6cm; bông mo hình trụ, hơi rộng ở ngọn.
Nơi mọc: Loài của Ấn Độ, Trung Quốc, Xích Kim, Thái Lan, Việt Nam. Ở nước ta, cũng chỉ gặp ở Lào Cai, Hoà Bình.
Công dụng: Vị đắng, tính hàn; dùng chữa; cảm nhiễm phần trên đường hô hấp, viêm nhánh khí quản, ho gà, đòn ngã tổn thương, phong thấp đau khớp xương, mụn nhọt lở ngứa, gãy xương.

1.176- RÁY LEO HỒNG KÔNG




RÁY LEO HỒNG KÔNG

Phiến lá thuôn, gốc tròn, đầu nhọn
Hoa lưỡng tính, 6 cạnh, hoa trần
Cây ở Đồng Nai - Vị đắng, tính hàn
Chữa phong thấp, tê đau, ho gà, bỏng lửa.

BXP

Sưu tập

Ráy leo Hồng kông, Ðuôi Phượng Hồng Kông - Rhaphidophora hongkongensis, Chi Rhaphidophora, Họ Araceae - ráy, Bộ Alismatales Trạch tả.

Mô tả: Dây leo hóa gỗ; nhánh có đường kính 7mm. Lá có phiến thuôn, dài 10-25cm, gốc tròn, đầu có mũi nhọn, cuống lá 4-10cm. Cụm hoa trên cuống dài 2-4cm, mo dài 5-7cm, buồng dài 4-6cm, rộng 1,5cm; hoa trần, lưỡng tính, có 6 cạnh; nhị 4, chỉ nhị rộng. Quả mọng chứa nhiều hạt.
Nơi mọc: Loài của Nam Trung Quốc và nhiều nước Ðông Nam Á châu. Cây này có mọc ở rừng Ma đà (Ðồng Nai).
Công dụng: Vị đắng, tính hàn; dùng trị gẫy xương, phong thấp tê đau, viêm nhánh khí quản, ho gà, bỏng lửa.

1.175- RÁY LEO TRUNG QUỐC














RÁY LEO TRUNG QUỐC

Phiến lá thuôn, nhánh vuông, cây thảo
Chùm từ nách lá, rất ngắn, hoa trần
Quả mọng tròn dài, mo xoan nhọn
Chữa trẻ cam, đòn ngã, co gân.

BXP

Sưu tập

Ráy leo Trung Quốc, Thạch cam tử - Pothos chinensis, Chi Pothos, Họ Araceae - ráy, Bộ Alismatales Trạch tả.

Mô tả: Cây thảo leo dài đến 15m; nhánh vuông, lóng dài 2-3cm. Lá có phiến thon, mỏng, dài 9-14cm, cuống dài 1-3,5cm; nói chung cuống lá nhỏ hơn và phiến lá lớn hơn nhiều so với các loài khác. Cụm hoa ở nách lá, trần, rất ngắn; vẩy 5-6; bông mo hình cầu to cỡ 1cm, sau dài đến 1,6cm; mo xoan nhọn. Quả mọng tròn dài, to 1cm.
Hoa tháng 2.
Nơi mọc: Ở nước ta, cây sống ở các rừng ẩm và rừng thứ sinh, có khi mọc bám trên những tảng đá trong rừng từ Lai Châu, Lào Cai, Bắc Thái, Vĩnh Phú, Hà Bắc, Hà Tây, Nam Hà qua Thanh Hóa, Quảng Trị tới Kon Tum, Khánh Hòa.
Công dụng: Dân gian thường dùng thân lá làm thuốc trị phù thũng và ngộ độc nước. Còn dùng chữa: Sai khớp xương, co gân sau khi bị đòn ngã, trẻ em cam tích, ăn uống không tiêu.