Thứ Hai, 28 tháng 10, 2013

1.405- HÀ THỦ Ô TRẮNG



HÀ THỦ Ô TRẮNG

Dây leo bằng thân quấn
Lá mọc đối, phiến nguyên
Hoa nhỏ, màu lục nhạt
Bổ gan, thận ...bình yên.

BXP

Sưu tập

Hà thủ ô trắng, Dây sữa bò - Streptocaulon juventas, chi Streptocaulon, Phân họ Asclepiadoideae - Bông tai hay Thiên lý, Họ Apocynaceae - La bố ma, Trúc đào, Bộ Long đởm Gentianales.   

Mô tả: Dây leo bằng thân quấn dài 2-5m. Vỏ thân màu nâu đỏ, có nhiều lông mịn. Lá mọc đối, phiến lá nguyên, hình bầu dục, chóp lá nhọn, gốc lá tròn, dài 4-14cm, rộng 2-9cm. Hoa nhỏ, màu lục vàng nhạt, mọc thành xim ở nách lá. Quả gồm 2 đại xếp ngang ra hai bên trông như đôi sừng bò. Hạt dẹt mang một mào lông mịn. Toàn cây có nhựa mủ màu trắng như sữa.  
Nơi mọc: Cây của miền Đông Dương, mọc hoang rất nhiều ở vùng đất cao, đồi gò, rừng thứ sinh, đặc biệt là trên các nương rẫy đã bỏ hoang hoặc mới khai hoang. Cây tái sinh khoẻ.
Công dụng: Vị đắng chát, tính mát; có tác dụng bổ máu; bổ gan và thận.

Thường dùng chữa thiếu máu, thận gan yếu, thần kinh suy nhược, ăn ngủ kém, sốt rét kinh niên, phong thấp tê bại, đau nhức gân xương, kinh nguyệt không đều, bạch đới, ỉa ra máu, trừ nọc rắn cắn, bạc tóc sớm, bệnh ngoài da mẩn ngứa.

1.404- TIẾT CĂN



TIẾT CĂN

Thân phân đốt, không lá
Hoa trăng trắng, khá nhiều
Quả đại dài, lông trắng
Rải mía trị kiến...siêu!

BXP

Sưu tập

Dây không lá, Tiết căn - Sarcostemma acidum, chi Sarcostemma, Phân họ Asclepiadoideae - Bông tai hay Thiên lý, Họ Apocynaceae - La bố ma, Trúc đào, Bộ Long đởm Gentianales.   

Mô tả: Cây nhỏ, có thân phân đốt to bằng cái lông ngỗng, không có lá, với các cành thòng xuống hay trườn. Hoa trăng trắng, khá nhiều, thành tán, thường ở ngọn, dài 2,5-4cm. Hoa nhỏ, cuống mảnh dài 1cm, đài nhỏ, tràng rộng 8mm, trục nhị nhuỵ thành khối to giữa hoa. Quả đại dài 12-13cm, rộng 8mm, đầu nhọn, hạt dẹp, hình trái xoan, có lông màu trắng, mảnh, dài.
Nơi mọc: Chỉ gặp ở vùng duyên hải khô, từ Ninh Bình tới Khánh Hoà, Ninh Bình, Bà Rịa - Vũng Tàu và Kiên Giang. Còn phân bố ở Ấn Độ, Thái Lan, Trung Quốc.
Công dụng: Vị đắng, tính mát, hơi độc. Người ta thường đem cây này rải lên các cây mía ở đồng mía để đuổi kiến.
Ở Ấn Độ, người ta dùng nhựa mủ của cây làm nước uống gây say nhưng giải khát cho khách bộ hành. Thân khô dùng làm thuốc gây nôn.

Ở Trung Quốc, người ta sử dụng làm thuốc thu liễm ngừng ho và thuốc gây tiết sữa. Ở Hải Nam dùng chữa dao chém thương tích, chân tay tê liệt, phong thấp, hen suyễn, rắn cắn và bó gãy xương.

Thứ Bảy, 26 tháng 10, 2013

1.403- DÂY CÁM























DÂY CÁM

Dây leo to, màu trắng
Lá phiến mỏng, hơi dai
Hoa vàng vàng, đốm tía
Hạt độc, diệt hổ thôi!

BXP

Sưu tập

Dây cám - Sarcolobus globosus, chi Sarcolobus, Phân họ Asclepiadoideae - Bông tai hay Thiên lý, Họ Apocynaceae - La bố ma, Trúc đào, Bộ Long đởm Gentianales.   

Mô tả: Dây leo to không lông, màu trắng. Lá mỏng, hơi dai, phiến thuôn hay thuôn bầu dục, tròn ở gốc, nhọn mũi, hơi có lông ở mặt trên, ửng vàng ở mặt dưới, dài 5-10cm, rộng 2-5cm, cuống có lông ở mặt trên, dài 10-15mm. Hoa vàng vàng, đốm tía, hình chuông hay hình bánh xe, dài 1cm, xếp thành xim ở nách lá dạng tán hay ngù. Quả đại mập tròn, đường kính 6-8cm, có 2 sóng thấp, chứa nhiều hạt dẹp, dài tới 28mm, rộng 18mm, có cánh rộng 4-5mm, không có mào lông.
Nơi mọc: Thường mọc dựa rạch vùng còn triều đến rừng ngập mặn, gặp nhiều ở miền Nam Việt Nam, hơi hiếm ở bờ biển phía Bắc. Còn phân bố ở Ấn Độ, Inđônêxia, Malaixia.
Công dụng: Ở Ấn Độ, người ta dùng cây, tốt nhất là dùng hạt để diệt các động vật hoang dại như hổ, lợn rừng, có khi dùng diệt cả chó giữ nhà.
Ở Ấn Độ cũng như ở Malaixia, người ta lấy lá giã ra cùng với hạt Trẩu, hạt Lai thành thuốc đắp vào các khớp để trị sốt do thấp khớp và còn dùng trị bệnh sốt đỏ (Đăng gơ).

Ở Thái Lan, lá được nấu kỹ dùng để ăn với cari, người ta cũng dùng quả làm mứt. Để làm mứt, cần hái quả lúc còn xanh, bổ đôi ra, lấy hết hạt, dùng mũi nhọn của dao để chích cho ra hết nhựa, rửa sạch, phơi trong râm trong 8 ngày và đun sôi trong một xirô.

1.402- TRÂM HÙNG ĐẸP























TRÂM HÙNG ĐẸP

Dây leo to, nhựa mủ
Lá mọc đối, hình tim
Tràng hoa màu vàng trắng
Thuốc thông sữa, tính hàn. 

BXP

Sưu tập

Trâm hùng đẹp, Ðại hoa đằng - Raphistemma pulchellum, chi Raphistemma, Phân họ Asclepiadoideae - Bông tai hay Thiên lý, Họ Apocynaceae - La bố ma, Trúc đào, Bộ Long đởm Gentianales.   

Mô tả: Dây leo to, có nhựa mủ, toàn thân không có lông. Lá mọc đối, phiến hình tim đều, dài 8-15cm, rộng 5-11cm, gốc lõm hơi cắt ngang; gân phụ 6-7 cặp; cuống dài 5-9cm. Cụm hoa gồm 4-12 hoa, trên cuống chung dài 10-13cm; cuống hoa dài 3-4cm, tràng hoa màu vàng trắng, cao 3cm; tràng phụ do 5 sợi cao. Quả nang mập, gốc hẹp, dài 15-16cm, đường kính 4cm; hạt dẹp, xoan có lông mào dài tới 4cm.
Hoa tháng 8, quả tháng 12-1.
Nơi mọc: Loài phân bố ở Nam Trung Quốc (Vân Nam, Quảng Tây), Ấn Độ, Xích Kim, Mianma, Thái Lan, Việt Nam. Ở nước ta, chỉ gặp ở tỉnh phía Nam từ Ninh Thuận, Ðồng Nai, tới vùng Bà Hom thành phố Hồ Chí Minh.

Công dụng: Vị đắng, tính hàn. Ở Vân Nam (Trung Quốc), dây dùng trị đòn ngã tổn thương, còn ở Quảng Tây, người ta dùng làm thuốc thông sữa.

1.401- THẠCH LA MA



THẠCH LA MA

Cây thảo sống lưu niên
Lá mọc đối, phiến hẹp
Hoa nhỏ, trắng, thành xim
Trị viêm gan, phong thấp...

BXP

Sưu tập

Thạch la ma - Pentasacme championii, chi Pentasacme, Phân họ Asclepiadoideae - Bông tai hay Thiên lý, Họ Apocynaceae - La bố ma, Trúc đào, Bộ Long đởm Gentianales.   

Mô tả: Cây thảo sống lưu niên, mọc thẳng cao 30-80cm, phân cành phần dưới, không lông, to 3-4mm. Lá mọc đối; phiến lá rất hẹp, dài 4-16cm, rộng 0,5-1,5cm, chóp nhọn; gân phụ không rõ. Hoa nhỏ, màu trắng mọc thành xim ít hoa ở nách lá; cuống hoa mảnh, 5 lá đài thấp, 5 cánh hoa dính nhau ở dưới, phần trên rời quấn lại. Quả đại xếp từng đôi; hạt có mào lông trắng.
Ra hoa vào mùa hè.  
Nơi mọc: Loài phân bố ở Nam Trung Quốc và Bắc Việt Nam. Chỉ gặp mọc ở dưới rừng ven suối, trên đất ẩm lầy gần mép đá, thường ở độ cao 900-1000m. Thu hái vào mùa hè và thu, rửa sạch, phơi khô.

Công dụng: Vị đắng, tính mát.  dùng trị viêm gan, đau mắt do phong hỏa, cảm mạo, viêm khí quản, viêm hầu họng, viêm kết mạc, viêm thận, phong thấp tê đau, rắn cắn.