486- CỌ KIÊNG
CỌ KIÊNG
Cọ kiêng, Sống rắn..., Đuôi trâu
Cũng là em...vẫn tươi mầu nước non
Chùm hoa trắng, quả đậu thuôn
Lõi nâu, vân thẳng...ván hòm dụng gia.
BXP
Sưu tập
Cọ kiêng tên khoa học Albizia chinensis, Chi Albizia,Tông Ingeae, Phân họ Trinh nữ Mimosoideae, Họ Fabaceae Họ Đậu, Bộ Fabales Bộ Đậu
Cọ kiêng còn gọi Sống rắn Trung Quốc, Đuôi trâu, Chu mè: Cây gỗ lớn, cành non có lông màu vàng xám rồi nhẵn. Lá kép lông chim hai lần; phiến lá chét không cân xứng, mặt dưới màu lục nhạt, có lông ở cả hai mặt; lá kèm hình tim, dễ rụng.
Chùy hoa có lông vàng; cuống hoa xếp thành bó. Đài hợp, có 5 răng; tràng màu trắng xanh, có 5 thùy; nhị nhiều, vòi nhụy hình sợi. Quả đậu thuôn, chứa 8 - 10 hạt.
Ở Việt Nam, có gặp ở hầu hết các tỉnh miền núi. Tái sinh bằng hạt và chồi đều tốt, sinh trưởng nhanh.
Mùa hoa tháng 5 - 6, mùa quả tháng 11 - 12.
Gỗ có dác lõi khá rõ, lõi màu nâu đỏ, có vân thẳng, hơi cứng nhưng nhẹ, dễ chế biến song kém chịu mối mọt. Được dùng làm ván hòm, dụng cụ gia đình thông thường và bột giấy. Vỏ cây chứa nhiều tanin, được dùng nấu nước gội đầu. Đồng bào dân tộc Dao dùng vỏ nhớt của cây nhai nuốt nước, lấy bã đắp trị rắn cắn.
485- BẢN XE THƠM
BẢN XE THƠM
Bản xe thơm nhánh tròn, lông mịn
Lá trục dài, có tuyến, không cân
Hoa chùy đài ống có răng
Vỏ cây, lá, quả...đều dùng ngành Y.
BXP
Sưu tập
Bản xe thơm tên khoa học Albizia odoratissima, Chi Albizia,Tông Ingeae, Phân họ Trinh nữ Mimosoideae, Họ Fabaceae Họ Đậu, Bộ Fabales Bộ Đậu
Hợp hoan thơm, Xúa, Bản xe thơm: Cây gỗ cao, nhánh tròn, hơi có lông mịn, rồi nhẵn. Lá có trục dài, có tuyến; lá lông chim, có thể đến 16 đôi lá chét thuôn không cân xứng, nhẵn hoặc có lông mềm cả hai mặt.
Chùy hoa ở ngọn, phân nhánh chỉ một lần, cuống xếp thành bó. Hoa ở mép có đài hình ống với các răng nhọn; màu vàng; chỉ nhị dính thành ống bằng ống tràng. Quả dẹp, mỏng, màu nâu sẫm; hạt hình trái xoan, hẹp, dài.
Ở Việt Nam có gặp từ Lai Châu, Phú Thọ, Ninh Bình đến Đắc Lắc, Lâm Đồng cho tới An Giang (Châu Đốc).
Mùa hoa tháng 5 - 6, mùa quả chín tháng 12.
Gỗ có lõi màu nâu, khá cứng, được dùng làm cột và xẻ ván; cũng có thể đóng đồ mộc cao cấp, dụng cụ thể thao, đồ mỹ nghệ, dùng cho xây dựng, đóng xe cộ, đồ dùng văn phòng… Vỏ, lá, quả và vỏ rễ được sử dụng làm thuốc.
484- BẢN XE
BẢN XE
Bản xe em thân tròn, tán rộng
Lá lông chim, hoa tự hình đầu
Phễu tràng, chỉ nhị tươi mầu
Gỗ em lõi cứng, mầu nâu ... khá bền!
BXP
Sưu tập
Bản xe tên khoa học Albizia lucidior, Chi Albizia,Tông Ingeae, Phân họ Trinh nữ Mimosoideae, Họ Fabaceae Họ Đậu, Bộ Fabales Bộ Đậu
Bản xe hay Đĩa roi, Ché: Cây gỗ cao, thân tròn, tán rộng, vỏ thân màu xám, nhánh nhẵn. Lá kép lông chim hai lần, mỗi lá thường mang 2 - 7 đôi lá chét hình trái xoan ngược. Cụm hoa hình chùy ở ngọn gồm nhiều hoa đầu có cuống xếp thành bó. Hoa ở mép có đài hình chuông hay phễu hẹp; tràng hình phễu với các thùy hình trái xoan; bầu nhẵn. Quả đậu thẳng, bóng, màu vàng, khi chín tự mở; hạt 10, tròn dẹp, màu nâu nhạt.
Ở Việt Nam, gặp phổ biến ở Tuyên Quang, Bắc Giang, Phú Thọ, Hà Tây, Ninh Bình, Thanh Hóa, Nghệ An …
Gỗ có lõi cứng, màu nâu, có vân sẫm, khá bền, dùng trong xây dựng và đóng đồ dùng gia đình. Cây có thể dùng làm cây chủ thả bọ cánh kiến.
483- HỢP HOAN NÚI
HỢP HOAN NÚI
Hợp hoan núi còn nhiều tên gọi
Cây gỗ cao, lá kép hai lần
Chỉ nhị mầu trắng, phớt hồng
Quê em Ninh Thuận, Lâm Đồng - Viêt Nam.
BXP
Sưu tập
Hợp hoan núi tên khoa học Albizia kalkora, Chi Albizia,Tông Ingeae, Phân họ Trinh nữ Mimosoideae, Họ Fabaceae Họ Đậu, Bộ Fabales Bộ Đậu
Hợp hoan núi còn gọi Bản xe Laô, Câm Lào, Dây cai, Cha ke: Cây gỗ cao. Cành non có lông, sau nhẵn. Lá kép lông chim hai lần. Lá chét 2 - 3 đôi, có cuống; phiến hình trái xoan. Các cuống mang hoa xếp thành chùy ở ngọn, hoặc thành chùy ở nách các lá phía trên. Trong hoa đầu, các hoa ở mép có ống nhị ngắn hơn hay dài bằng ống của tràng hoa; bầu không có cuống, vòi nhụy ngắn. Quả đậu dai, dày, không lông, khi chín không mở; hạt dạng tim.
Ở Việt Nam, có gặp tại Ninh Thuận (Cà Ná) và Lâm Đồng (Lang Biang, Bảo Lộc, Lang Hanh).
Ở Lào, người ta dùng gỗ cây làm cột nhà và dùng trong xây dựng. Ở Lào cũng như ở Việt Nam, lá non của cây được dùng ăn như một loại rau.
2- Tông Ingeae
1+ Chi Albizia - Bản xe, sống rắn, hợp hoan
482- HỢP HOAN
HỢP HOAN
Em Hợp hoan, thân trung, rất nhẵn
Lá lông chim lớn, kép hai lần
Hoa hình đầu, chỉ nhị chùm lông
Cây cảnh chuộng, mầu hồng tím đẹp.
BXP
Sưu tập
Hợp hoan tên khoa học Albizia julibrissin, Chi Albizia,Tông Ingeae, Phân họ Trinh nữ Mimosoideae, Họ Fabaceae Họ Đậu, Bộ Fabales Bộ Đậu
Cây gỗ trung bình, thân nhẵn. Lá to, kép lông chim hai lần; mang 8 - 12 cặp cuống lá lông chim, mỗi cái có 14 - 30 đôi lá chét màu lục sáng, gốc không cân xứng, dạng lưỡi liềm hơi cắt ngang, không lông.
Chùy hoa ở ngọn nhánh; cuống cụm hoa hình đầu. Hoa có chỉ nhị như những chùm lông, màu hồng tím đẹp. Quả dẹp, thõng xuống, màu nâu đỏ, chứa khoảng 10 hạt.
Cây ưa khí hậu mát. Nhân giống bằng hạt.
Mùa hoa tháng 6 - 7. Mùa quả tháng 9 - 11.
Cây được trồng làm cảnh trong công viên. Cũng có thể nhập trồng chậu.
Vỏ cây và hoa được dùng làm thuốc trị tâm thần không yên, nhọt ở phổi, sầu muộn mất ngủ và phong hỏa đau mắt.
