1.020- KHIẾM THỰC

Hạt khiếm thực

KHIẾM THỰC

Lá hình tròn, nổi trên mặt nước

Cành một hoa, sáng nở chiều tàn

Em mang mầu tím thủy chung

Dẫu đời ngắn ngủi, xin đừng quên em.

BXP

Sưu tập

Khiếm thực tên khoa học  Euryale ferox, chi Euryale, họ Nymphaeaceae (Súng), bộ Nymphaeales (Súng)

Mô tả: Là một loại cây mọc ở đầm ao, sống hàng năm, lá hình tròn rộng, nổi trên mặt nước, mặt trên màu xanh, mặt dưới màu tím. Mùa hạ, cành mang hoa trồi lên trên mặt nước, đầu cành có một hoa sáng nở chiều héo. Quả hình cầu, là chất xốp màu tím hồng bẩn, mặt ngoài có gai, đỉnh còn đài sót lại, hạt chắc, hình cầu, màu đen.

Nơi mọc: Hiện chưa thấy trồng ở Việt Nam. Tại Trung Quốc, cây được trồng ở ao đầm, có ở nhiều tỉnh, đặc biệt là các tỉnh giáp biên giới Việt Nam như Quảng Đông, Quảng Tây và Vân Nam.

Công dụng: Ngoài công dụng làm thức ăn, trong Đông y khiếm thực được coi là một vị thuốc bổ, làm săn (thu liễm), có tác dụng trấn tĩnh, dùng trong các bệnh đau nhức dây thần kinh, tê thấp, đau lưng, đau đầu gối. Còn có tác dụng chữa di tinh, tiểu nhiều, phụ nữ khí hư bạch đới.

1.019- SÚNG NIA

SÚNG NIA

Em Súng nia, Vic-to chi họ

Vốn gốc quê Nam Mỹ xa miền

Hoa em nửa mét đẹp bền

Lá em ba mét người lên chẳng chìm.

BXP

Sưu tập

Súng nia, Nong tằm, Sen Amazone - Victoria amazonica hay Victoria regia, chi Victoria, họ Nymphaeaceae (Súng), bộ Nymphaeales (Súng)

Mô tả: Súng nia, còn gọi là Sen Amazon. Là loài cây có lá to nhất trên thế giới (đường kính 2-3m), ra hoa vào tháng 8, hoa thường nở về đêm & chỉ nở trong 2 ngày. Chúng thường nhốt một loài bọ trong hoa để thụ phấn.

Sau khi nở, những bông hoa súng có màu trắng trong đêm đầu tiên và chuyển sang màu hồng trong đêm thứ hai. Khi một con côn trùng lọt vào hoa súng để tìm mật, ngay lập tức các cánh hoa khép lại để nhốt nó bên trong khoảng 24 giờ. Sau khi cảnh hoa mở ra, bọ có cơ hội thoát thân với hàng triệu hạt phấn trên cơ thể. Nó sẽ bay tới các bông hoa khác để thực hiện công việc thụ phấn.

Nơi mọc: sống phổ biến ở khu vực sông Amazon thuộc Nam Mỹ. Ở Miền Nam nước ta cũng đã có loại súng này.

1.018- SÚNG VUÔNG

SÚNG VUÔNG

Súng vuông em lá hình móng ngựa

Vốn là loài nhỏ nhất của chi

Đất Việt nhà em mới vu quy 

Rễ làm thuốc và còn chế rượu.

    

BXP

Sưu tập

Súng vuông, Súng chỉ - Nymphaea tetragona, chi Nymphaea, họ Nymphaeaceae (Súng), bộ Nymphaeales (Súng)

Mô tả: Cây thảo thuỷ sinh, nhỏ nhất trong các loài súng, củ đen, đứng. Lá hình móng ngựa, nguyên, dài 5-12cm, rộng 3,5-9cm, xanh ở mặt trên, đo đỏ ở mặt dưới. Hoa rộng 3-5cm, 4-11 đài xanh, cánh hoa 8-15 phiến màu trắng, nhị cỡ 40; hoa nở về xế trưa.

Hoa tháng 4.

Nơi mọc: Loài của Trung Quốc, Triều Tiên, Nhật Bản, Nga, Hoa Kỳ, Ấn Độ. Ta có nhập trồng ở Đà Lạt và Cần Thơ.

Công dụng: Rễ củ ăn được và có thể chế rượu.Thân, rễ, củ phơi hay sấy khô của cây củ súng nhỏ Nymphaea stellata nhiều người và nhiều nơi vẫn dùng vị này với tên khiếm thực.

1.017- SÚNG ĐỎ

 

SÚNG ĐỎ

Thân rễ trong bùn, lá ngoi mặt nước

Phiến gần ròn, mép lượn sóng, gốc tim

Hoa lớn, hồng đậm, cánh dài thuôn

Vì hoa đẹp nên trồng làm cảnh.

BXP

Sưu tập

Súng đỏ tên khoa học Nymphaea rubra, chi Nymphaea, họ Nymphaeaceae (Súng), bộ Nymphaeales (Súng)

Mô tả: Cây có thân rễ bò dài trong bùn. Lá to nổi trên mặt nước, dạng gần tròn, gốc hình tim, mép lượn sóng, màu lục, mặt dưới màu tía. Cuống lá dài. Hoa lớn màu hồng đậm, cánh hoa dài thuôn, mềm xếp nhiều vòng đều. Nụ hoa đẹp, hoa chóng tàn.. nhị nhiều. Quả 15 - 18 ô, hạt nhiều.

Nơi mọc: Nguồn gốc Ấn Độ, ở Việt Nam: Rộng khắp

Công dụng: Cây đẹp, trồng làm cảnh. Cần không gian rộng, nước lặng và bón phân định kỳ để phát triển. Nhân giống từ hạt và tách bụi.

1.016- SÚNG TRẮNG

  

SÚNG TRẮNG

Cây thảo thuỷ sinh thân rễ thuôn

Lá to, xanh đậm, bóng mặt trên

Hoa lớn, màu trắng hay hồng nhạt

Làm thuốc, làm rau khắp Việt Nam.

BXP

Sưu tập

Súng trắng tên khoa học Nymphaea lotus (Nymphaea pubescens), chi Nymphaea, họ Nymphaeaceae (Súng), bộ Nymphaeales (Súng)

Mô tả: Cây thảo thuỷ sinh có thân rễ thuôn. Lá có phiến rộng 15-35cm, xanh đậm và bóng ở mặt trên, đầy lông mịn nâu ở mặt dưới; cuống có 2 bông to. Hoa lớn, màu trắng hay hồng, nở vào buổi sáng; lá đài 4, xanh, cánh hoa 10-15; nhị đến 100 màu vàng có bao phấn dài hơn chỉ nhị; bầu có 13 - 15 ô.

Nơi mọc: Loài phân bố ở Ấn Độ và các vùng nóng, cây mọc rất phổ biến nơi ruộng nước, hồ ao nước nông, nhiều bùn khắp nước ta.

Công dụng: Cuống lá dùng ăn như rau, cũng dùng làm thuốc.