Thứ Sáu, 13 tháng 9, 2013

1.325- CÂY B12






















CÂY B12

Mép lượn sóng lá thon ngọn dáo,
Bê mười hai (B12)... lởm chởm đầy lông  
Hoa chùm bò cạp, tím, hồng
Đời nhiều bệnh tật ... xin đừng quên em.

BXP

Sưu tập

Cây B12 - Symphytum officinale, Chi Symphytum, Phân họ Boraginoideae, họ Vòi voi - Boraginaceae, Bộ Boraginales - Mồ hôi, Vòi voi

Mô tả: Cây thảo sống lâu, mọc đứng, cao 50-100cm, có lông lởm chởm. Lá mọc so le, hình trái xoan ngọn giáo, lượn sóng ở mép và thon hẹp thành cuống ở gốc. Hoa trắng, hồng hay tím, xếp thành chùm dạng bò cạp nhiều hoa; đài 5 thuỳ; tràng hình chuông, có 5 thuỳ ngắn cong ra phía ngoài thành 5 phần phụ ở họng; 5 nhị thọt có bao phấn nhọn dài hơn chỉ nhị; bầu gồm 4 lá noãn chứa mỗi cái một noãn. Quả bổ tư có hạch nhẵn và bóng.
Nơi mọc: Loài cây của Âu châu; ta có nhập trồng ở vùng cao làm thuốc nam thường gọi là cây B12.

Công dụng: Cây có tính nhớt, hơi se, dùng chữa: Ho ra máu, đái ra máu, băng huyết, viêm ruột, ỉa chảy, lỵ, trướng khí ruột kết, loét dưỡng tiêu hoá, ung thư dạ dày. Dùng ngoài trị các vết thương mất trương lực, bỏng, loét ở đùi, nứt nẻ da, nứt hậu môn, gãy và thương tổn xương. Lá có thể hơ nóng dùng đắp trị đau đầu và cuốn như thuốc lá để hút trị bệnh phổi.

HOA LƯU LY
















HOA LƯU LY

Lưu ly hoa tím thuỷ chung
Lời hoa nhắc nhở: "Xin đừng quên tôi"
Truyện tình truyền thuyết xa rồi
Tên hoa chua xót một lời trối trăng.

BXP

Sưu tập

Lưu ly miền núi - Myosotis alpestris, Chi Myosotis Lưu ly, Phân họ Boraginoideae, họ Vòi voi - Boraginaceae, Bộ Boraginales - Mồ hôi, Vòi voi

ST lại Bài 69
Mô tả: Lưu ly miền núi, Hoa lưu ly, Lưu ly thảo, Đừng quên tôi, là loài cây thuộc họ Mồ hôi.
Cây cỏ, mọc hằng năm, cao 15–30 cm, thân phân nhánh ở phần trên, có lông mềm, lá có phiến thon hẹp, hình muỗng, dài 5–8 cm, rộng đến 1,5 cm, gân bên mảnh.
Cụm hoa là 1-2 xim bọ cạp ngắn hay dài ở ngọn thân, đài có lông, tràng màu hồng hoặc màu lam, rời, thơm, có ống dài bằng các thùy. Nhị đính ở họng tràng. Quả bế tư (có 4 mảnh).
Chỉ thích hợp với khí hậu vùng núi khô lạnh. Ra hoa từ tháng 4 đến tháng 6
Nơi mọc: Chủ yếu ở châu Âu, được nhập về một số nước châu Á. Việt Nam chủ yếu trồng ở Đà Lạt.
Công dụng: Trồng làm cảnh là chủ yếu. Có thể trồng làm viền hoa công viên.

Truyền thuyết Đức kể rằng: Ngày nọ, có một hiệp sĩ trẻ và người yêu đang đi dạo dọc theo bờ sông Danube. Cô gái trông thấy một đám hoa màu xanh đang trôi xuôi theo dòng sông: “Em muốn có đóa hoa xinh đẹp đó!”, cô gái la lên. Ngay tức khắc, người tình dũng cảm của cô phóng mình xuống dòng sông và vớt lấy đám hoa trôi. Nhưng bị vướng víu bởi sức nặng của bộ áo giáp hiệp sĩ, anh đã không thể vượt qua được bờ sông trơn trợt dù đã cố gắng hết sức, cảm thấy mình đang nhanh chóng bị chìm xuống, anh ném hoa lên bờ cho người yêu và bằng những hơi thở tàn cuối cùng của mình trước khi chìm mãi, anh gọi nàng một lời như trăn trối : “Xin đừng  quên nhau!”.

1.324- CỎ LƯU LY



CỎ LƯU LY

Phiến lá thon, ôm thân, lông nhám
Xim bò cạp từng cặp, nhỏ hoa
Đồi hoang Ðà Lạt, Sa Pa
Mụn nhọt, rắn cắn, vàng da ...ưa dùng.

BXP

Sưu tập

Cỏ thạch sùng, Cỏ lưu ly - Cynoglossum zeylanicum, Chi Cynoglossum, Phân họ Boraginoideae, họ Vòi voi - Boraginaceae, Bộ Boraginales - Mồ hôi, Vòi voi

Mô tả: Cây thảo hằng năm có lông nhám. Lá dưới thân có cuống dài, lá trên ôm thân; phiến thon, đến 10 x 3cm, hai đầu nhọn, gân phụ 6-7 cặp. Xim bò cạp từng cặp ở ngọn nhánh, dài; hoa cao 2mm, rộng 2mm; lá đài nhọn; đầy lông; tràng có ống có 5 vẩy, thùy xoan, đầu lõm, nhị 5. Quả có gai nhỏ.
Nơi mọc: Cây mọc ở đất hoang vùng núi cao như Ðà Lạt, Sa Pa. Thu hái rễ vào mùa xuân, hạ, dùng tươi hay phơi khô dùng

Công dụng: Vị đắng, tính hàn. Thường dùng trị: Mụn nhọt mưng mủ, rắn độc cắn, dao chém thương tích, gãy xương, kinh nguyệt không đều, vàng da. Dùng ngoài lấy rễ, lá tươi giã đắp hoặc nấu nước

Thứ Năm, 5 tháng 9, 2013

1.323- CHÈ BÉO




CHÈ BÉO

Nhọn gốc, tròn đầu, phiến lá thuôn
Mang tên Chè béo hoặc Lương xương
Hoa ngù, dạng tán, quả cầu mọng
Cây mọc trong rừng khắp Bắc-Trung.

BXP

Sưu tập

Lương xương, Chè béo - Anneslea fragrans, chi Anneslea, Họ Theaceae Chè, Bộ Ericales Bộ Thạch nam hay bộ Đỗ quyên

Mô tả: Cây gỗ cao 4-15m. Lá xoan - bầu dục hay thuôn - nhọn ở gốc, tròn ở đầu, nguyên hoặc hơi lượn tai bèo, có những điểm tuyến màu đen đen ở mặt trên, dài 4,5-15cm, rộng 2-6cm; cuống lá dài 1-2cm, dẹp ở trên. Hoa có cuống dài, xếp 6-14 cái thành ngù dạng tán. Quả hình cầu, sù sì dạng quả mọng, đường kính 25mm, mang các lá đài và vòi nhuỵ đồng trưởng, có 3 ô. Hạt 2-3 trong mỗi ô, dài 11mm, rộng 6mm, có áo hạt màu tía, với vỏ ngoài dày và hoá gỗ; nội nhũ có dầu.
Hoa tháng 12, quả tháng 3.
Nơi mọc: Ở nước ta, cây mọc trong các rừng thường xanh từ Lào Cai, Sơn La tới Khánh Hoà và Lâm Đồng.
Công dụng: Ở Campuchia, vỏ cây được dùng phối hợp với các vị thuốc khác để trị lỵ và trục giun. Lá được dùng trong toa thuốc gọi là "Maha Neaty" dùng trị sốt có hiệu quả.


HẾT BỘ THẠCH LAM

1.322- CHÂN TRÀ NHẬT

















CHÂN TRÀ NHẬT

Phiến lá xoan thuôn, mép có răng
Hoa đơn khác gốc, sắc hoe vàng
Quả màu tim tím - Chân trà Nhật
Em mọc trung du khắp Việt Nam

BXP

Sưu tập

Linh, Chân trà Nhật, Súm - Eurya japonica, chi Eurya, Họ Theaceae Chè, Bộ Ericales Bộ Thạch nam hay bộ Đỗ quyên

Mô tả: Cây nhỏ cao hay cây gỗ nhỏ khác gốc. Lá xoan hay thuôn ngọn giáo, nhọn ở gốc, tù hay lõm ở đầu, có răng nhẵn, hay có lông mịn chỉ ở trên gân giữa của mặt dưới, dài 2-10cm, rộng 1-3cm, dai, có cuống ngắn. Hoa xếp 1-3 cái ở nách lá. Quả hình cầu, nhẵn, màu tim tím, đường kính 3-4cm, có 3 ô. Hạt 3-5 trong mỗi ô có vỏ hạt ngoài dày, với nội nhũ có dầu.
Nơi mọc: Loài phân bố ở Ấn Ðộ, Trung Quốc, Nhật Bản, Việt Nam, Malaixia. Cây mọc ở các đồi trung du, phổ biến khắp nước ta.

Công dụng: Lá thường được nấu uống thay trà. Ở Malaixia, người ta dùng làm thuốc đắp trị bệnh ngoài da. Ở Nhật Bản, người ta dùng quả để nhuộm vải cho có màu đen.