Thứ Ba, 24 tháng 9, 2013

1.335- BA GẠC CU BA





BA GẠC CU BA

Bí vận sinh nhàm
Thơ đành gác lại
Sưu tập thoải mái
Bạn đọc cảm thông!

BXP

Sưu tập

Ba gạc Cuba, Ba gạc bốn lá - Rauvolfia tetraphylla, chi Rauvolfia, họ Trúc đào - Apocynaceae, Bộ Long đởm Gentianales (nhánh 11)

Mô tả: Cây nhỏ cao 40-80cm, có thể đến 2m, phân cành nhiều. Lá mọc vòng 4, hai lá nhỏ và hai lá to; lá to có phiến dài 5-8cm, rộng 2-3cm, lá nhỏ dài 2,5-5cm, rộng 1,5-2cm. Hoa màu trắng lục hoặc trắng ngà, mọc ở nách lá hoặc ở ngọn cành, tràng hoa hình ống ngắn, phình ra ở hai đầu. Quả đại xếp từng đôi khi chín màu đỏ sau chuyển dần sang tím đen.

Nơi mọc: Gốc ở Trung Mỹ, được trồng ở nhiều nước: Ấn Độ, Trung Quốc, Malaixia... Ta nhập giống trồng từ Liên Xô (trước đây) và Cuba được trồng ở nhiều nơi thuộc vùng trung du và vùng đồng bằng Bắc bộ.

Công dụng: Viên cao Ba gạc Raucaxin bào chế từ bột rễ R. tetraphylla chứa 2 mg alcaloid toàn phần dùng điều trị bệnh tăng huyết áp đặc biệt đối với thể vừa và nhẹ. Thuốc có tác dụng êm dịu, xuất hiện từ sau một tuần lễ, thuốc dung nạp tốt, không gây buồn nôn, mệt mỏi. Bệnh nhân sau khi dùng thuốc, ngoài huyết áp hạ, cảm thấy đỡ nhức đầu, chóng mặt và dễ ngủ hơn trước.

1.334- BA GẠC CHÂU PHI



BA GẠC CHÂU PHI

Bí vận sinh nhàm
Thơ đành gác lại
Sưu tập thoải mái
Bạn đọc cảm thông!

BXP

Sưu tập

Bộ Long đởm Gentianales (nhánh 11)
1- Họ Trúc đào - Apocynaceae,

Ba gạc châu Phi hay Bầu giác - Rauvolfia vomitoria, chi Rauvolfia, họ Trúc đào - Apocynaceae, Bộ Long đởm Gentianales (nhánh 11)

Mô tả: Cây nhỡ cao 4-8m, thường là 3-4 m, phân nhánh nhiều. Thân cành màu nâu bạc, có nốt sần và vết sẹo của lá; nhựa mủ trắng, lá mọc vòng 3-5 cái, phần nhiều là 4, hình ngọn giáo đến bầu dục, dài tới 20cm, rộng 7cm. Hoa nhỏ, nhiều, màu trắng lục, mọc thành xim hai ngả hình tán ở nách lá và đầu cành. Cánh hoa xoăn, ống tràng phình ở hai đầu, vòi nhuỵ có lông ở gốc. Quả đại xếp từng đôi, có khi chỉ có 1 cái phát triển hình trứng hoặc hình cầu, khi chín màu đỏ cam, hạt dẹt cong, có khía.
Hoa tháng 7-8, quả tháng 9-12.
Nơi mọc: Chỉ mới gặp ở huyện Phù Ninh tỉnh Vĩnh Phú. Nơi đây thời trước có trạm thí nghiệm trồng cây nhiệt đới do người Pháp lập ra, có thể là cây nhập từ châu Phi, trữ lượng hiện nay không đáng kể.

Công dụng: Cũng như các loài Ba gạc khác. Ðược dùng trị huyết áp cao, sốt cao và ăn uống không tiêu.

1.333- ĐỖ TRỌNG



ĐỖ TRỌNG

Cây gỗ nhỡ, em là Đỗ trọng
Bẻ vỏ ra, nhựa trắng mảnh như tơ
Hoa mọc thành chùm, lá mọc so le
Phong thấp, đau lưng, thận hư - đặc trị.

BXP

Sưu tập

Đỗ trọng - Eucommia ulmoides, chi Eucommia, Họ Eucommiaceae  Đỗ trọng, Bộ Giảo mộc - Garryales

Mô tả: Cây nhỡ hay cây to cao 10m hay hơn. Vỏ thân và lá có nhựa mủ trắng, vỏ màu xám, khi bẻ đôi sẽ thấy những sợi nhựa trắng mảnh như tơ nối giữa các mảnh vỏ. Lá mọc so le, hình trứng rộng, dài 6-8cm, rộng 3-7,5cm, màu lục bóng, mép khía răng. Lá cũng có gôm tựa gutta percha như ở vỏ. Hoa đơn tính khác gốc; hoa đực và hoa cái không có bao hoa; hoa đực mọc thành chùm; hoa cái tụ tập 5-10 cái ở nách lá. Quả hình thoi dẹt, màu nâu.
Hoa tháng 3-5; quả tháng 7-9.
Nơi mọc: Cây của Trung Quốc, ta nhập trồng năm 1958, đã nhân giống và trồng ở một số nơi khác ở Vĩnh Phú. Lai Châu, Thanh Hoá, Gia Lai, Lâm Đồng, cây sinh trưởng tốt.
Công dụng: Vỏ Đỗ trọng dùng trị thận hư, đau lưng, chân gối yếu mỏi, phong thấp, sưng tê phù, cao huyết áp, di tinh, liệt dương, có thai đau bụng, động thai ra huyết, hay đi đái đêm, bại liệt.


HẾT BỘ GIẢO MỘC

1.332- Ô RÔ BÀ



Ô RÔ BÀ

Cây nhỏ, khô đen, nhánh lưỡng phân
Phiến thuôn mũi mác, mép thưa răng
Cụm chùy, mẫu bốn, hoa đơn tính
Chữa bỏng, chống đau, ngã tổn thương.

BXP

Sưu tập
49- Bộ Garryales Giảo mộc (nhánh 11)
Ô rô bà - Aucuba chinensis, chi Aucuba,  Họ Giảo mộc - Garryaceae, Bộ Giảo mộc - Garryales

Mô tả: Cây gỗ nhỏ, phân nhánh lưỡng phân, cành màu đen khi khô; cành non có lông thưa, sau nhẵn. Lá mọc đối, hay sát gần nhau ở đỉnh cành; phiến lá hình đường - mũi mác hay bầu dục, phía dưới hẹp dần thành hình nêm, mép có răng cưa to và thưa, ở đỉnh hay ở 2/3 mép phía trên răng rất nhọn, đầu nhọn hay có mũi nhọn, chất dai, mặt trên nhẵn, mặt dưới có lông thưa hay nhẵn, gân giữa có thể mang một số lông cứng, gân bên 6 - 7 đôi; cuống dài 2cm, nở ở gốc, hơi có lông thưa hay nhẵn.
Cụm hoa chùy ở đỉnh cành, có lông. Hoa đơn tính, khác gốc, mẫu 4. Cụm hoa đực nhiều hoa, cuống dài 5mm, không lá bắc. Cánh hoa hình bầu dục, đỉnh có mũi nhọn dài, cong. Nhị 4, xen kẽ với cánh hoa; bao phấn hình bầu dục. Đĩa mật hình 4 cạnh. Cụm hoa cái ít hoa, có lông; có đốt; 2 lá bắc nhỏ. Bầu hình trụ, nhẵn. Quả mọng hình bầu dục, chứa 1 hạt.
Nơi mọc: Có ở Nhật Bản, Nam Trung Quốc và Bắc Việt Nam. Ở Việt Nam có gặp ở Mẫu Sơn, tỉnh Lạng Sơn
Công dụng: Có thứ có lá có bớt và đốm trắng được trồng làm cảnh.

Lá cây được sử dụng làm thuốc chống đau (chỉ thống). Ở Vân Nam (Trung Quốc), lá dùng trị đòn ngã tổn thương, bỏng lửa, bỏng nước, bệnh trĩ.

1.331- PHONG BA
















PHONG BA

Em cùng chị Bàng vuông gắn bó
Để Trường Sa sóng gió bớt cô liêu
Dâng tất cả tình em cho lính đảo
Giữ biển trời Tổ quốc thân yêu.

BXP

Sưu tập

Phong ba - Heliotropium foertherianum, chi Heliotropium, Phân họ Heliotropioideae, họ Vòi voi - Boraginaceae, Bộ Boraginales - Mồ hôi, Vòi voi

ST lại Bài 248
Mô tả: Cây gỗ nhỏ, cao 3–6 m, dù có thể đạt chiều cao tới 10–15 m, thường xanh, hay mọc ở những nơi đất cát. Thân gỗ mềm, cong queo, phân cành thấp. Lá đơn mọc cách, thường tập trung ở phía đầu cành, phiến lá hình trứng ngược, đỉnh tròn hay tù, gốc hình nêm, mép nguyên. Cụm hoa xim bò cạp xếp hai dãy nhỏ màu trắng, nhỏ chỉ 5 mm. Quả hạch tròn đường kính khoảng 5–8 mm, mọc thành chùm. Quả tươi màu xanh lục, nhưng do tác động của nhiệt độ và ánh nắng có thể ngả màu vàng hoặc nâu.
Mùa hoa tháng 3 - 5, mùa quả chín tháng 10 - 12.
Nơi mọc: Tại Việt Nam cây mọc tự nhiên tại các đảo Cồn Cỏ (Quảng Trị), Côn Đảo, Bãi Canh (Bà Rịa-Vũng Tàu), quần đảo Trường Sa (Khánh Hoà). Vùng biển Khánh Hoà đến Ninh Thuận cũng còn một ít cá thể sống rải rác.
Công dụng: Do cây có biên độ sinh trưởng rộng: có thể phát triển tốt ở các vùng biển, đảo, chịu được gió bão, nước mặn và có thể sống tốt trên bãi cát san hô nên thường được trồng ven biển để chắn gió cố định cát. Do có thân, tán, hoa đẹp nên cây cũng được sử dụng làm cây bóng mát ven biển, cây cảnh quan cho các công trình. Lá cây có thể làm thuốc chữa rắn biển cắn.


HẾT BỘ VÒI VOI